All About pm 2.5 ทุกเรื่องควรรู้ สู้ภัยฝุ่นละออง

pm 2.5 คืออะไร มาจากไหน

ฝุ่นละออง pm 2.5 มีชื่อเต็มว่า Particle Matter smaller than 2.5 micron หมายความถึงฝุ่นละอองที่มีขนาดเล็กมากกว่า 2.5 ไมครอน หรือประมาณ 1 ใน 25 ของเส้นผ่าศูนย์กลางของเส้นผมคนเรา ขนาดเล็กจนไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า แม้แต่ขนจมูกของเราก็ไม่สามารถกรองได้

ฝุ่นละอองมีอยู่ในธรรมชาติ ในเกสรดอกไม้ ละอองดินทราย และเกิดจากกิจกรรมอของมนุษย์ ได้แก่ อุตสาหกรรม การคมนาคมขนส่ง การเผาในที่โล่ง การผลิตไฟฟ้า การทำความสะอาด ทำอาหาร หรือการทาสี มีทั้งฝุ่นที่เกิดจากแหล่งกำเนิดโดยตรง และฝุ่นที่เกิดจากการรวมตัวของก๊าซและมลพิษต่างๆ ในชั้นบรรยากาศ

หลีกเลี่ยงอย่างไร

หน้ากากที่ป้องกัน pm 2.5 ได้ มีกี่ชนิด

หน้ากากอนามัยแบบธรรมดา ใส่ซ้อนกัน 2 ชั้น
หน้ากากธรรมดาสีขาวที่ใช้กันอยู่ทั่วไปจะมีเยื่อกระดาษ 3 ชั้น แต่ไม่เพียงพอจะป้องกันฝุ่น pm 2.5 ได้ จำเป็นต้องใส่ 2 ชิ้นพร้อมๆ กัน โดยเฉลี่ยแล้วถ้าซื้อยกกล่อง ตกราคาแผ่นละ 5 บาท

หน้ากากอนามัยชั้นกรองคาร์บอน
คล้ายหน้กหากอนามัยธรรมดาแต่จะมีเยื่อกระดาษ 4 ชั้นพร้อมชั้นกรองคาร์บอน ทำให้สามารถป้องกันฝุ่นที่มีอานุภาคเฉลี่ย 3 ไมครอน นับว่ามีประสิทธิภาพในราคาที่ไม่แพง ราคาอยู่ที่แผ่นละ 10-15 บาท แต่ใช้แล้วต้องทิ้ง ไม่สามารถนำมาใช้ซ้ำได้

หน้ากาก 3D Easy Mask
การป้องกันไม่ดีเท่า N95 แต่ก็สามารถใช้ทดแทนได้ ราคาปกติอยู่ที่ราวแผ่นละ 20-30 บาท

หน้ากาก N95
ให้สังเกตตรารับรอง “NIOSH" บนหน้ากากหรือบนแพ็กเกจจิ้ง ที่บ่งบอกว่ามีคุณสมบัติการกรองไม่น้อยกว่า 95% ตามมาตรฐานของสถาบันอาชีวอนามัยและสุขภาพ (NIOSH) จากประเทศสหรัฐอเมริกา มีอายุใช้งาน 3 สัปดาห์ แต่เพื่อสุขอนามัย ควรเปลี่ยนใหม่ทุกวัน ราคาอยู่ที่ชิ้นละ 30-50 บาท แต่ในช่วงวิกฤตขาดตลาดในปัจจุบัน ราคาอัพไปถึงอันละ 60-80 บาท
ทั้งนี้ ผู้ป่วยที่เป็นโรคหอบหืด โรคปอด ทางเดินหายใจ หญิงตั้งครรภ์ และเด็ก อาจพบปัญหาจากการใช้หน้ากากอนามัยชนิด N95 ได้ในเนื่องจากลมหายใจจะผ่านเข้าออกได้ยากขึ้นเนื่องจากแรงต้านภายใน และเป็นหน้ากากที่ออกแบบมาสำหรับผู้ใหญ่เท่านั้น

หน้ากากอนามัยผ้าฝ้าย Pm 2.5
เป็นหน้ากากผ้าฝ้ายที่ออกแบบมาให้ป้องกันฝุ่น pm 2.5โดยเฉพาะ ข้อดีคือสามารถซักได้ แต่จะค่อนข้างหาซื้อได้ยาก ให้สังเกตตรารับรอง “NIOSH" บนหน้ากากหรือบนแพ็กเกจจิ้งเช่นเดียวกัน

หน้ากากทำจากผ้าขาวม้า 4 ชั้น
แพทย์จาก รพ.ศิริราช ยืนยันว่า ผ้าขาวม้าไทยเมื่อเย็บ 4 ชั้นแล้ว มีประสิทธิภาพในการป้องกันฝุ่น pm2.5 ได้ ข้อดีก็คือช่วยลดขยะ เพราะสามารถซักใช้ซ้ำได้ แต่ข้อเสียคืออาจจะหายใจได้ไม่ค่อยสะดวกขณะสวมใส่

หน้ากากผ้าฝ้ายแบบเปลี่ยนไส้กรองได้
เป็นอีกทางเลือกสำหรับการลดโลกร้อน หน้ากากแบบนี้จะมีช่องสำหรับเปลี่ยนไส้กรองชนิด pm 2.5 ซึ่งมีขายแยกต่างหาก โดยราคาของไส้กรองตกอยู่ที่ 10 ชิ้น 60-80 บาท โดยไส้กรองใช้ได้ 3-7 วัน แต่ตัวหน้ากากผ้าควรซักทุกวัน

หน้ากากป้องกันมลพิษ
จัดเต็มแบบปกป้องได้ทั้งฝุ่นละออง ควันพิษ ไอเสียรถยนต์ และไอระเหยของสารเคมีต่างๆ ราคา 1,000 บาทต้นๆ

ทั้งนี้ ทั้งหน้ากาก N95 หรือหน้ากากผ้าบางชนิด มีช่องหายใจออกซึ่งเหมาะสำหรับคนที่อึดอัดเวลาสวมใส่หน้ากาก แต่หน้าหากชนิดนี้ไม่เหมาะกับกิจกรรมบางอย่างเช่นการผ่าตัด

อันตรายที่เกิดขึ้นจาก pm 2.5
ฝุ่นระดับ pm 2.5สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจ ซึมเข้าสู่กระแสเลือด เส้นเลือดฝอย และกระจายไปตามอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย นอกจากนี้น้อยคนยังทราบว่า เจ้าฝุ่นนี้สามารถซึมแทรกเข้าทางผิวหนังได้ด้วย

มะเร็ง
ปี พ.ศ.2556 องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดอย่างเป็นทางการให้ pm 2.5 เป็น "สารก่อมะเร็ง" อันดับ 1

ฝุ่นเป็นพาหะนำสารเช่น แคดเมียม ปรอท โลหะหนัก ไฮโดรคาร์บอน รวมถึงสารก่อมะเร็งจำนวนมากเข้าสู่ร่างกาย

โรคปอด โรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ
ฝุ่นเพิ่มความเสี่ยงของโรคเรื้อรัง โรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหลอดเลือดในสมอง โรคหัวใจขาดเลือด โรคติดเชื้อเฉียบพลันระบบหายใจส่วนล่าง โรคหลอดลมอักเสบชนิดเฉียบพลันและเรื้อรัง ปอดอักเสบ ถุงลมโป่งพอง หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจล้มเหลว กล้ามเนื้อหัวใจตาย หรือเส้นเลือดในสมองตีบ

ไม่น่าเชื่อว่าฝุ่นก่อให้เกิดการตายก่อนวัยอันควรในไทยถึง 50,000 รายต่อปี

โรคผิวหนัง
ฝุ่น pm 2.5 สามารถจับตัวกับสารเคมีและโลหะต่างๆ นำพาเข้าสู่ผิวหนัง มีผลทำร้ายเซลล์ผิวหนังโดยตรง ทำให้เซลล์ผิวหนัง กลไกการป้องกันผิวจากสิ่งแวดล้อมภายนอกและการซ่อมแซมผิวหนังทำงานผิดปกติ ฝุ่นกระตุ้นให้เกิดกระบวนการอักเสบของเซลล์ผิวหนัง เกิดผื่นคัน โดยเฉพาะในผู้ทีเป็นโรคผิวหนังอยู่เดิมให้กำเริบขึ้น ไม่ต้องนับเรื่องจุดด่างดำ ริ้วรอย และผิวเสื่อมชรา เพราะเกิดแน่นอน

อาการที่บ่งบอก
-ระคายเคืองตา ตาแดง แสบตา ตาอักเสบ
-ระคายเคืองผิว ผื่น คันผิวหนัง
-ระคายเคืองเยื่อบุจมูก แสบจมูก ไอ มีเสมหะ 
-แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีด หายใจถี่ เมื่อยล้า สั่นผิดปกติ

ป้องกันตอนไหน ถึงเมื่อไหร่
แล้วเราต้องเผชิญเจ้า pm 2.5 ไปจนถึงเมื่อไหร่?
หมั่นตรวจเช็กค่าฝุ่นในอากาศ ด้วยการดาวโหลดแอพพลิเคชันที่ตรวจค่ามลพิษและฝุ่นพิษต่างๆ ไว้ตรวจสอบ อาทิ

จากข้อมูลขององค์กรอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า ถ้าค่าเฉลี่ยฝุ่น pm 2.5ทั้งปี เกิน 25 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร นับว่าวิกฤติและเป็นอันตรายต่อชีวิต โดยค่าเฉลี่ยในประเทศไทยล่าสุดอยู่ที่ไม่เกิน 100 ไมโครกรัมฯ